Translate

Τρίτη, 18 Δεκεμβρίου 2018

To Πείραμα Συνεχίζεται...


Φαίνεται ότι οι πειραματισμοί με την ελληνική περίπτωση δεν έχουν τελειωμό. Παρόλο που μετά από εκατό και πλέον μήνες το κεντρικό δίδαγμα είναι ότι τα πειράματα στην οικονομία κοστίζουν ακριβά φαίνεται να μην έχει γίνει αντιληπτό.  Έτσι συνεχίζουμε να πειραματιζόμαστε τόσο εμείς όσο και οι ευρωπαίοι εταίροι με την ελληνική οικονομία. Αυτή την φορά το βασικό πείραμα  σχετίζεται με την έξοδο στις αγορές και την δυνατότητα της Ελλάδος να δανείζετε με ένα λογικό επιτόκιο όσο καθώς και με την ικανότητα της οικονομίας να παράγει υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματα μέχρι το 2060. Και στα δύο θέματα συνεχίζεται  η πολιτική της υιοθέτησης ανέφικτων και εξωπραγματικών στόχων κυρίως όμως πειραματισμών. Και το χειρότερο είναι ότι αυτή  η υπερβατική οικονομική πολιτική   εκλαμβάνεται ως κάτι φυσιολογικό.  Και στα δύο κεντρικά θέματα της ελληνικής οικονομίας, δημοσιονομικός στόχος και χρέος υπάρχει μια άτυπη συμφωνία αποδοχής του  υπερφυσικό. Όπως και στην αρχή των μνημονίων  έτσι και τώρα κατασκευάζουμε ένα αφήγημα που σχετίζεται περισσότερο με τις ευχές μας και τις προσδοκίες μας. Σε μεταγενέστερο χρόνο καθεστοποιούμαι αυτό το αφήγημα και τέλος το μετουσιώνομαι σε κυρίαρχη πολιτική ακόμα και αν αυτές οι ιδέες εναντιώνονται στην λογική και στην οικονομία.



Δεν φαίνεται να αποτελεί σημείο προβληματισμού  το γεγονός ότι οι αγορές όχι μόνο αμφισβητούν την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους θέτοντας τα spreads των ελληνικών ομολόγων σε υψηλά επίπεδα αλλά δεν πείθονται ακόμα και από την ανακοίνωση του eurogroup την 22α  Ιουνίου 2018. Ενώ εκφράστηκε η αμετάκλητη  πρόθεση των ευρωπαίων εταίρων για την  βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους οι αγορές συνεχίζουν να τιμολογούν τα ελληνικά ομόλογα σε πολύ υψηλά επίπεδα.
Eπίσης δεν φαίνεται να αποτελεί θέμα του δημόσιου διαλόγου και των πολιτικών τοποθετήσεων η ανάγκη για την επαναδιαπραγμάτευση του δημοσιονομικού στόχου παρόλο που αποτελεί την ανομολόγητη επιθυμία τόσο της  κυβέρνησης όσο  και της αντιπολίτευσης. Ενώ όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι το υπερβολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα αποτελεί  μια ουσιαστική τροχοπέδη στην ανάπτυξη συνεχίζουμε να προσποιούμαστε  για την επίτευξη του ακατόρθωτου.  

Τα επόμενα χρόνια  θα είναι η περίοδος της προσγείωσης  στην πραγματικότητα. Τότε θα πρέπει να αποδειχτεί η βιωσιμότητα και ο εμπειρικός έλεγχος των παραπάνω υποθέσεων   με όρους πραγματικής οικονομίας που θα ελέγξουν την δυνατότητα παραγωγής πλεονασμάτων αλλά και ελκυστικότητα των ελληνικών ομολόγων.

Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 2018

Κάτι Περισσότερο από Περισσότερη Ευρώπη


Τα προβλήματα  που συνδέονται με την οικονομική κρίση συνεχίζουν σκιαγραφούν το παρόν και το μέλλον   πολλών οικονομιών της ευρωζώνης. Συνοπτικά, η υπερχρέωση του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, το αδύνατο τραπεζικό σύστημα η υψηλή ανεργία, οι ισχνοί ρυθμοί ανάπτυξης αλλά και  η κατάρρευση του κράτους πρόνοιας  αποτελούν τον  κοινό τόπο των προβλημάτων  πολλών οικονομιών.
Απέναντι σ’ αυτά τα προβλήματα η ΕΕ τα τελευταία είκοσι χρόνια αντιπαραθέτει μια  μόνιμη συνταγή.  Η μόνιμη κατεύθυνση που δίνεται στις χώρες μέλη για την  αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων είναι το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης, οι μεταρρυθμίσεις και η απελευθέρωση των αγορών εργασίας, προϊόντων.  Στην συνέχεια με μια πραγματικά αξιόλογη ικανότητα η ΕΕ σε  συνεργασία με το Κράτος μέλος κατασκευάζει ένα αφήγημα που σχετίζεται περισσότερο με τις ευχές  και τις προσδοκίες μας για την επίλυση του προβλήματος. Σε μεταγενέστερο χρόνο καθεστοποιείται αυτό το αφήγημα και τέλος  μετουσιώνεται σε κυρίαρχη πολιτική. Και αυτό συμβαίνει ακόμα και αν αυτές οι ιδέες εναντιώνονται στην βασική οικονομική λογική και την πραγματικότητα.

 
Ωστόσο όμως η οικονομική πραγματικότητα φαίνεται να μας προσφέρει διαφορετικά διδάγματα. Το πρώτο τραγικό δίδαγμα αλλά και η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας είναι ότι με αυτό τον τρόπο ούτε η κρίση αντιμετωπίζεται, ούτε η ανάπτυξη ενεργοποιείται αλλά ούτε θωρακίζεται η οικονομία απέναντι στην επερχόμενη κρίση. Το δεύτερο τραγικό δίδαγμα λέει ότι τα μέτρα που θεωρούνται αναπόφευκτα για την αντιμετώπιση της κρίσης αργά ή γρήγορα θα ληφθούν.  Και επιπλέον όσο καθυστερείς την λήψη των αναγκαίων μέτρων τόσο μεγαλύτερο γίνεται το πρόβλημα. 
Επομένως το λογικό ερώτημα που προκύπτει είναι για ποιό λόγο δεν ενισχύεται η φαρέτρα  με μέτρα πολιτικής που θα επιφέρουν πραγματικά αποτελέσματα και θα συμβάλουν στην ενδυνάμωση της συνοχής. Δυστυχώς η υπάρχουσα δομή της ΟΝΕ κάνει σχεδόν αδύνατη αυτή την επιλογή. Το πρόβλημα είναι ότι ο  εμπλουτισμός των μέτρων  μπορεί να γίνει μόνο αν αναγνωριστεί η αναγκαιότητα προσαρμογής του πλαισίου πολιτικής στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε χώρας. Με άλλα λόγια απαιτείται η διαμόρφωση ενός πλαισίου οικονομικής πολιτικής προσαρμοσμένο στα προβλήματα της κάθε οικονομίας. Αυτή η άποψη έρχεται σε αντιδιαστολή με την ενιαία γραμμή και την πολιτική του’ one size fits all’.  Ας θεωρήσουμε  για παράδειγμα τις πιο προβληματικές οικονομίες της ευρωζώνης την Ελλάδα και την Ιταλία. Το υψηλό εξωτερικό  χρέος, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, αποτελούν τα κοινά μεγάλα προβλήματα. Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν μπορεί η ίδια πολιτική με το ίδιο φάρμακο να θεραπεύσει  διαφορετικές ασθένειες.