Translate

Σάββατο, 8 Σεπτεμβρίου 2018

H Eπόμενη Μέρα

H απόφαση του Εurogroup δίνει ανάσα στην ελληνική οικονομία τουλάχιστον μέχρι το 2032. Με τις παρεμβάσεις της 21ης Ιουνίου  έχει βελτιωθεί το κόστος εξυπηρέτησης και παράλληλα δίνεται μεγαλύτερη ρευστότητα στην ελληνική οικονομία από την αναβολή των πληρωμών για μια δεκαετία. Είναι σημαντικές αυτές οι παρεμβάσεις δεδομένου ότι το ελληνικό χρέος στην συντριπτική του πλειοψηφία είναι δημόσιο και ονομαστική περικοπή του χρέους δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί στην ΕΕ. Ωστόσο το χρέος ως σύνολο  παραμένει ως έχει και το ζητούμενο που παραμένει  είναι η επάνοδος της Ελλάδας στην κανονικότητα. Ερμηνεύω την έννοια της ‘κανονικότητας’   ως την μακροοικονομική εικόνα που περιλαμβάνει μικρή ανεργία, βιώσιμη ανάπτυξη, λειτουργία των θεσμών και του κράτους πρόνοιας.
Νομίζω ότι απέχουμε πολύ απ’ αυτή την κατάσταση ισορροπίας και οι κοινωνικές αντοχές είναι πλέον περιορισμένες. Μαζί με τις μεταρρυθμίσεις χρειαζόμαστε άμεσα μια νέα ατζέντα πολιτικής που θα εμπλουτίζεται με  νομισματική και δημοσιονομική επέκταση, κλαδικές πολιτικές, ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και δημόσιες-ιδιωτικές επενδύσεις.  Όσο μεγαλύτεροι είναι οι   ρυθμοί ανάπτυξης τόσο πιο γρήγορα  θα επανέλθει η κανονικότητα. Η ελληνική οικονομία συμπληρώνει δέκα έτη σε ύφεση έχοντας εισέλθει σε περίοδο αναιμικής ανάπτυξης. Επιπρόσθετα η κοινωνική πραγματικότητα επιβάλλει την επανασύσταση του κράτους πρόνοιας. Ολες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν εγκαθιδρύσει ένα ισχυρό κράτος πρόνοιας το οποίο και προστατεύουν. Η ισχυρή κοινωνική ατζέντα ήταν το βασικό συστατικό της ΕΕ. Η οικονομική κρίση αλλοτρίωσε περιθωριοποίησε την κοινωνική πολιτική ενισχύοντας τα διαλυτικά φαινόμενα και τον ριζοσπαστισμό των κοινωνιών.  Δεν πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός ότι σε καμία χώρα της Ευρώπης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν υπάρχει προηγούμενο μιας τόσο βαθιάς και τόσο γενικευμένης παρέμβασης στο κοινωνικο-ασφαλιστικό σύστημα από αυτήν που επιχειρήθηκε στην Ελλάδα. Αρα  πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα της στρατηγικής για την ανασυγκρότηση της οικονομίας και της κοινωνίας η διαρκής ενίσχυση του κράτους πρόνοιας και των κοινωνικών δομών. Είναι απαραίτητη προϋπόθεση και θεμέλιο για την ανάπτυξη και την ευημερία.
Στη νέα εποχή δεν πρέπει για άλλη μια φορά ο άκρατος εμπειρισμός που επεδείχθη το προηγούμενο χρονικό διάστημα  και οι υπεραισιόδοξες προβλέψεις με τις τραγικές αστοχίες να αντικαταστήσουν την οικονομική πραγματικότητα.  Η αλήθεια είναι ότι η ανάπτυξη δεν είναι μια αυτονόητη διαδικασία ούτε μπορεί να επέλθει με την δημοσιονομική περιστολή. Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των ελληνικών επιχειρήσεων πρέπει να εντοπιστούν και να αναδειχθούν. H μικρομεσαία επιχειρηματικότητα αποτελεί τον βασικό πυλώνα ανάκαμψης των επενδύσεων, της απασχόλησης αλλά και του σχηματισμού της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας. Η ιστορική εμπειρία διδάσκει ότι οι ξένες άμεσες επενδύσεις θα ακολουθήσουν όταν ήδη έχει σταθεροποιηθεί το οικονομικό κλίμα.  Σήμερα οι ελληνικές επιχειρήσεις ή δεν έχουν καμία πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό ή όταν έχουν αντιμετωπίζουν απαγορευτικά επιτόκια. Οι ελληνικές επιχειρήσεις βρίσκονται σε μια εξ’ ορισμού μειονεκτική κατάσταση σε σχέση με τις ευρωπαϊκές. Όσες μεταρρυθμίσεις και να γίνουν δεν μπορεί να  βελτιωθεί  η ανταγωνιστικότητα όταν δεν υπάρχει  η δυνατότητα τραπεζικού δανεισμού και χαμηλής  φορολόγηση. Είναι δύσκολο να αντιληφθώ πώς μπορεί να  λειτουργήσει  ο υγιής ανταγωνισμός σε μια ενιαία ευρωπαϊκή αγορά όταν μια ημεδαπή επιχείρηση δανείζεται με 6 η7% και η αλλοδαπή ανταγωνίστρια με 1%.Το λογικό συμπέρασμα των παραπάνω είναι  η Ελληνική Κυβέρνηση να διεκδικήσει ένα ειδικό πρόγραμμα ενισχύσεων για τις ελληνικές επιχειρήσεις.  
Το τέλος των μνημονίων παρέχει επιπρόσθετους βαθμούς ελευθερίας για την διαφοροποίηση του μείγματος της πολιτικής και για την άσκηση κοινωνικής πολιτικής και επανασύστασης του κράτους πρόνοιας. Δεν χρειάζεται η υψηλή κηδεμονία για να καταλάβουμε ότι σε περιόδους κρίσης πρέπει να έχεις δημοσιονομικούς περιορισμούς όταν οι αγορές από μόνες τους επιβάλλουν την πειθαρχία.  Η Ελλάδα έχει πληρώσει με ένα μεγάλο τίμημα τα λάθη της καλό θα είναι να μην πληρώσει και τα λάθη της δομής της ΕΕ και να γίνει πλέον κατανοητό ότι για επιταχυνόμενους ρυθμούς ανάπτυξης και για την επανασύσταση των προνοιακών δομών  που θα φέρουν την κανονικότητα χρειάζεται ένα άλλο μίγμα πολιτικής  που θα τύχει μιας ευρύτατης κοινωνικής και πολιτικής συναίνεσης.

  

Περιοχή συνημμένων

Σάββατο, 18 Αυγούστου 2018

Η Επόμενη Μέρα Χωρίς Τίτλους




Δεν χρειάζεται να βάζουμε τίτλους. Άλλωστε όποτε το επιχειρήσαμε τα τελευταία χρόνια αποτύχαμε.  H επόμενη μέρα μετά το τέλος του τρίτου μνημονίου δεν χρειάζεται τίτλους. Δεν είναι η ημέρα εξόδου στις αγορές ούτε ημέρα ανεξαρτησίας ούτε πολύ περισσότερο ημέρα καταστροφής.  Με το μαξιλάρι η Ελλάδα μπορεί να αναστείλει για μακρό χρονικό διάστημα οποιαδήποτε νέα έκδοση από την άλλη μεριά οι δημοσιονομικοί  στόχοι είναι δεσμευτικοί. Όπως και να έχει όμως  θα είναι μια καλύτερη μέρα διότι  το τέλος των μνημονίων δίνει βαθμούς ελευθερίας. Αντι λοιπόν να ψάχνουμε για τίτλους καλό θα ήταν   να καταφύγουμε στην σύνταξη ενός ολοκληρωμένου προγράμματος που θα αξιοποιεί τους διαθέσιμους βαθμούς ελευθερίας. Θα ξεκαθαρίζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο τα διαθέσιμα μέσα πολιτικής που θα επιστρατευτούν μετά την 20η  Αυγούστου θα αυξήσουν το ΑΕΠ, θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και θα επανασυστήσουν το κράτος πρόνοιας.



Συμπληρωματικά σ’ αυτό το πρόγραμμα πρέπει να υπάρξει η πρόβλεψη για τον τρόπο χρηματοδότησης του χρέους όταν μετά από δύο χρόνια εξαντληθεί το ‘μαξιλάρι’ των 25 δις. Επιπλέον χρειάζεται μια επαναδιαπραγμάτευση των δημοσιονομικών στόχων. Η  επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας αλλά  επιβαρύνει την ανάπτυξη. Η καθαρή επίδραση της δημοσιονομικής πολιτικής στην οικονομική δραστηριότητα το 2018 εκτιμάται ότι δε θα είναι  συσταλτική  έχοντας αρνητική επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα. Εκτιμάται ότι  η  υπέρβαση του στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα που ανήλθε το 2017 στο 4,2% του ΑΕΠ – υπερδιπλάσιο του στόχου του προγράμματος για το συγκεκριμένο έτος  είχε αρνητική συνεισφορά στο ΑΕΠ  της τάξης του -1,2% ετησίως. Επιπρόσθετα πρέπει να σημειωθεί ότι εφόσον το δημοσιονομικό πλεόνασμα αθροίζεται μαζί με άλλους πόρους και  προορίζεται για την αποπληρωμή των τοκοχρεωλυσίων και δεδομένου ότι το ελληνικό χρέος βρίσκεται στην κατοχή αλλοδαπών φυσικών και νομικών προσώπων τότε το ποσό αυτό διαφεύγει από το οικονομικό σύστημα μειώνοντας την κατανάλωση την επένδυση και τις αποταμιεύσεις.
  

Δευτέρα, 6 Αυγούστου 2018

Συνέντευξη στην Huffington Post : Ορατός ο κίνδυνος ριζοσπαστικοποίησης και διάλυσης της ελληνικής κοινωνίας

Τον φόβο του ότι μια αποτυχία εξόδου της Ελλάδας στις αγορές μετά από σχεδόν εννέα χρόνια θα αποτελέσει ένα Βατερλό τόσο για την ΕΕ όσο και για την Ελλάδα, εκφράζει στη HuffPost Greeceο κ. Δημήτρης Χιόνης, καθηγητής Οικονομικών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. 
«Δεν υπάρχουν περιθώρια αποτυχίας και αυτό θέλω να πιστεύω ότι είναι αντιληπτό από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς...Η εμμονή σε ένα μείγμα πολιτικής που δεν έχει καμία θεωρητική υπόσταση αλλά ούτε και επιτυχής εμπειρική αναφορά είναι σίγουρο ότι θα καταλήξει σε τραγωδία» λέει και διευκρινίζει ότι «αυτό δεν σημαίνει πως δεν χρειάζεται ο εκσυγχρονισμός και η δημοσιονομική πειθαρχία». 
Όσον αφορά στο ζήτημα της μείωσης των συντάξεων ο κ. Χιόνης εκτιμά  πώς υπό προϋποθέσεις κατά την σύνταξη του προϋπολογισμού του 2019 θα μπορούσε να ενσωματώσει η Ελληνική Κυβέρνηση μια εφάπαξ διορθωτική ανταπόδοση στους συνταξιούχους που πλήττονται.
Το ΔΝΤ βγάζει ξαφνικά μια απαισιοδοξία όσον αφορά την αναπτυξιακή δυναμική της Ελληνικής οικονομίας, αλλά και προβληματισμό για τη βιωσιμότητα του χρέους και την έξοδο στις αγορές. Που στηρίζεται αυτή η απαισιοδοξία; 
Είναι ορατός ο κίνδυνος η ελληνική οικονομία να παγιδευτεί σε αναιμικούς ρυθμούς ανάπτυξης όσο συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί η κρίση και η ύφεση με δημοσιονομικά μέτρα και μεταρρυθμίσεις. Η εμμονή σε ένα μείγμα πολιτικής που δεν έχει καμία θεωρητική υπόσταση αλλά ούτε και επιτυχής εμπειρική αναφορά είναι σίγουρο ότι θα καταλήξει σε τραγωδία. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται ο εκσυγχρονισμός και η δημοσιονομική πειθαρχία. Όμως τα κυρίαρχα στοιχεία της αναπτυξιακής πολιτικής πρέπει να είναι οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις και η νομισματική επέκταση. Οι παραπάνω παρατηρήσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης είναι γνωστές στο ΔΝΤ ωστόσο εκτιμώ ότι προτεραιότητα του είναι η εξασφάλιση της εξυπηρέτησης του χρέους και της επίτευξης των δημοσιονομικών πλεονασμάτων με οποιοδήποτε κόστος.Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η αποτυχία της εξόδου της Ελλάδα στις αγορές μετά από σχεδόν εννέα χρόνια θα αποτελέσει ένα Βατερλό τόσο για την ΕΕ όσο και για την Ελλάδα. Δεν υπάρχουν περιθώρια αποτυχίας και αυτό θέλω να πιστεύω ότι είναι αντιληπτό από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. 
Οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ βάσει της τελευταίας έκθεσης, σε ποιο βαθμό μπορούν να επηρεάσουν τους αναπτυξιακούς στόχους που έχει θέσει η κυβέρνηση και ποιες οι εκτιμήσεις σας, βάσει αυτών των δεδομένων, για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία στο προσεχές διάστημα;
Καλό θα ήταν να μην μιλάμε για εκτιμήσεις και προβλέψεις μεγεθών που σχετίζονται με την ελληνική οικονομία. Μην ξεχνάτε ότι συμπληρώνουμε μια περίοδο μεγαλύτερη των οκτώ ετών όπου ελάχιστες προβλέψεις επαληθεύτηκαν. Η ελληνική οικονομία πρέπει να εισέλθει σύντομα σε επιταχυνόμενους ρυθμούς ανάπτυξης. Μόνο έτσι θα πείσει τις αγορές για την δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους αλλά και θα επουλώσει τις πληγές των μνημονίων. Η οικονομική ανάπτυξη και η δημιουργία θέσεων εργασίας αποτελεί περισσότερο από ποτέ κοινωνική αναγκαιότητα. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση είναι ορατός ο κίνδυνος ριζοσπαστικοποίησης και διάλυσης της ελληνικής κοινωνίας και των θεσμών που την συγκροτούν. Αλλωστε η ελληνική κοινωνία πλήρωσε ακριβά τα λάθη της ας μην πληρώσει για άλλη μια φορά τα λάθη των θεσμών.
Το ΔΝΤ «ανακάλυψε» την μη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους μετά το καλοκαίρι του 2015. Είναι απορίας άξιο πώς αντιλαμβανόταν την βιωσιμότητα το διάστημα 2010-2015 όταν πιστοποιούσε την μακροχρόνια βιωσιμότητα του χρέους με τις αντίστοιχες εκθέσεις του. Είναι επίσης απορίας άξιο με ποιο τρόπο νομιμοποίησε PSI+ τον Μάρτιο του 2012. Τα παραπάνω θα βαραίνουν την ιστορία του ΔΝΤ πολύ περισσότερο από την αποτυχία της διαχείρισης της κρίσης της ΝΑ Ασίας στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Μετά τις αποφάσεις του Eurogroup 21/6/2018 η εξυπηρέτηση του ελληνικού χρέους είναι εφικτή τουλάχιστον μέχρι το 2030. Οι σχετικές αποφάσεις μείωσαν σημαντικά το ετήσιο ποσό της εξυπηρέτησης του χρέους έτσι ώστε να διευκολυνθεί η επάνοδος στις αγορές. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι από το ΔΝΤ υπεδείχθη το κριτήριο της βιωσιμότητας του χρέους Ακαθάριστες Χρηματοδοτικές Ανάγκες/ ΑΕΠ το οποίο αντικατέστησε τον λόγο Χρέος/ΑΕΠ. Με αυτό το κριτήριο το ελληνικό χρέος είναι εξαιρετικά πιο βιώσιμο σε σχέση με προηγούμενα έτη. 
Μπορεί να πει «όχι» η ελληνική κυβέρνηση (όποια και εάν είναι αυτή) στη μείωση των συντάξεων και του αφορολόγητου το 2019-20; 
H μείωση των συντάξεων και του αφορολογήτου συμπεριλήφθηκαν στο πακέτο δημοσιονομικών μέτρων προκειμένου να κάνουν εφικτούς τους δημοσιονομικούς στόχους. Στην περίπτωση όπου η ελληνική οικονομία μπορεί να πετύχει αυτούς τους στόχους χωρίς τις παραπάνω μειώσεις θα μπορούσαν να αναθεωρηθούν τα παραπάνω μέτρα. Κατά την σύνταξη του προϋπολογισμού του 2019 θα μπορούσε να ενσωματώσει η Ελληνική Κυβέρνηση μια εφάπαξ διορθωτική ανταπόδοση στους συνταξιούχους που πλήττονται.
Κάποια στιγμή πρέπει να συζητήσουμε και για την επανασύσταση του κράτους πρόνοιας στην Ελλάδα. Ακόμα και την περίοδο της κρίσης όλες οι χώρες της ΕΕ περιφρούρησαν το κράτος πρόνοιας. Στην Ελλάδα το κράτος πρόνοιας δέχτηκε μια πρωτόγνωρη για τα ευρωπαϊκά δεδομένα επίθεση. Νομίζω ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε θεολογικά αξιώματα στην ελληνική οικονομία και πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη ότι έξοδος από την κρίση με διαλυμένη την ελληνική κοινωνία δεν μπορεί να γίνει. Η αναντίρρητη εφαρμογή των μέτρων και των συνταγών των θεσμών δεν εγγυάται την επιτυχία του προγράμματος. Αρκεί να σκεφτεί κανείς τι έγινε τα προηγούμενα οκτώμισι χρόνια και να τότε θα μπορεί πολύ πιο εύκολα να πει το όχι.