Oι λύσεις για το Χρέος

  

 

Το θέμα του χρέους συνεχίζει να αποτελεί το ζέον θέμα του ελληνικού προγράμματος. Στην τελευταία συμφωνία υπάρχει κάτι παραπάνω από μια ρηματική ανακοίνωση περί ανάγκης επίτευξης της βιωσιμότητας του χρέους. Η συζήτηση όμως δεν έχει ξεκινήσει. Τουναντίον αναμένεται να εππιβαρυνθεί ακόμα περισσότερο το συνολικό χρέος μια και στην τελευταία συμφωνία προβλέπεται μια επιπλέον επιβάρυνση 80-85 δις. ευρώ.

Την αναδιάρθωση δυσκολεύουν εσωτερικοί αλλά και διεθνείς παράγοντες. Συγκεκριμένα στο εσωτερικό ο αποπληθωρισμός, η ύφεση της ελληνικής οικονομίας και  ο δημόσιος χαρακτήρας του  μεγαλύτερου μέρους του χρέους  δημιουργούν ουσιαστικά προσκόμματα την οποιαδήποτε αναδιάρθωση. Στις διεθνείς αγορές αναμένεται μια αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων και ιδιαίτερα των ευρωπαικών που φαίνεται να μειώνουν την επιθυμία διακράτησης και αγοράς των ελληνικών ομολόγων.

Βιώσαμε  δύο  αναδιαρθρώσεις του ελληνικού χρέους κατά το 2012. Για τα αποτελέσματα αυτών των αναδιαρθρώσεων έχουν γίνει πολλές αναφορές. Ας μείνουμε όμως σε τρία αποτελέσματα. Το συνολικό μέσο επιτόκιο του χρέους ανέρχεται στα 2,5% με μέση περίοδο αποπληρωμής τα 16 χρόνια και η καθαρή παρούσα αξία να είναι περίπου ίση με την ονομαστική αξία του χρέους. Αυτές οι διαπιστώσεις οριοθετούν και τις προοπτικές αναδιάρθρωσης του χρέους. Στα παραπάνω πρέπει να προστεθούν και οι προβλέψεις για την ελληνική οικονομία.

Πρόταση 1^η : Bιωσιμότητα χρέους μέσω ανάπτυξης[i]. Δεδομένου ότι το συνολικό επιτόκιο του χρέους  ανέρχεται στο 2,5% και ο ρυθμός (απο)πληθωρισμού αναμένεται να κινηθεί μεταξύ -2% έως +2 % τότε απαιτείται ένα ρυθμός ανάπτυξης μεγαλύτερος του 0,5 έως 4,5% για να είναι βιώσιμο το χρέος.  Αρα το ερώτημα είναι κατά το πόσο μπορούν να επιτευχθούν οι παραπάνω ρυθμοί ανάπτυξης.

Πρόταση 2^η : Bιωσιμότητα μέσω αναδιάρθρωσης. Η καθαρή παρούσα αξία του χρέους είναι περίπου ίση με την ονομαστική. Πώς μεταφράζεται αυτό;  Η διαπίστωση αυτή μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν πολλοί βαθμοί ελευθερίας για αναδιάρθρωση του χρέους. Δηλαδή μπορεί να επέλθουν αλλαγές στο επιτόκιο, στον χρόνο, στην περίοδο χάριτος αλλά και με ονομαστική περικοπή χωρίς να επέλθουν ζημιές στους κατόχους των ελληνικών ομολόγων.

 

---

[i] Αν i το μέσο επιτόκιο του χρέους, r ο ρυθμός ανάπτυξης και π ο πληθωρισμός τότε η βιωσιμότητα του χρέους εξασφαλίζεται από την ισότητα r=i+π

Το δις εξαμαρτείν….

Σε οποιαδήποτε περίπτωση η συζήτηση για αναδιάρθρωση, επανατακτοποίηση, ή επαναδιαπραγμάτευση του χρέους πρέπει άμεσα να σταματήσει. Προκαλεί σοβαρά προβλήματα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στο τέλος φαίνεται ότι θα λειτουργήσει όπως η αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Παρακολουθώντας από κοντά τις οικονομικές  εξελίξεις σε πολλές χώρες μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει άλλη χώρα στην οποία με τόση περίσσια ευκολία να τοποθετείται ο καθένας για σοβαρά οικονομικά θέματα. Δεν νομίζω ότι υπάρχει άλλη ανεπτυγμένη χώρα όπου ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σχολιάζει την πορεία των spreads και των CDS και οι σχολιαστές των δελτίων ειδήσεων με την ίδια ευκολία που τοποθετούνται για τον σεισμό στην Ιαπωνία και το ερωτικό έγκλημα στην Αμφιλοχία, να τοποθετούνται και για την διαχείριση του χρέους.

Εν πάση περιπτώσει η συντήρηση της δημόσιας συζήτησης για την αθέτηση ή την ικανότητα της ελληνικής δημοκρατίας να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τις είναι άκαιρη και ως ένα βαθμό αυτοκαταστροφική. Είναι άκαιρη διότι η ελληνική οικονομία είναι εντελώς απροετοίμαστη για να εισέλθει σε μια τέτοια περιπέτεια. Θεωρώ ότι καλό θα ήταν να έχουν προχωρήσει οι μεταρρυθμίσεις και ο οδικός χάρτης για την δημιουργία πρωτογενούς πλεονάσματος. Στην συνέχεια να έχει θωρακιστεί το τραπεζικό σύστημα μέσω των αυξήσεων του μετοχικού κεφαλαίου και τρίτο και σημαντικότερο να έχει εξασφαλιστεί η ημερομηνία επανόδου της Ελλάδος στις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Η συζήτηση είναι αυτοκαταστροφική διότι δημιουργεί μεγαλύτερο προβληματισμό στις διεθνείς κεφαλαιαγορές μεγεθύνοντας τις επιφυλάξεις των εγχώριων και αλλοδαπών επενδυτών επιταχύνοντας τις εξόδους κεφαλαίων.

Όπως και στην περίπτωση του μνημονίου έτσι και στην περίπτωση της αναδιάρθρωσης συνεχίζουμε ένα επιπόλαιο παιχνίδι με την φωτιά. Συνεχίζουμε με χαρακτηριστική αφέλεια να διαχειριζόμαστε θέματα που προδιαγράφουν το μέλλον της Χώρας για τις επόμενες δεκαετίες με επικοινωνιακά εργαλεία εγχωρίου προελεύσεως και μικροπολιτικά συμφέροντα. Επαναλαμβάνουμε έτσι το λάθος του μνημονίου για δεύτερη φορά   αδιαφορώντας για τις συνέπειες.