Oι προτάσεις για την αναδιάρθρωση (Αρθρο στην Real news)

Θα αξιολογήσουμε την κάθε πρόταση μόνο αν έχουμε διαμορφώσει μια δική μας πρόταση για την διαχείριση του χρέους.  Για την ανάπτυξη μιας πρότασης πρέπει να παρατεθούν τα πραγματικά στοιχεία για την δομή και την διάρθρωση του σημερινού χρέους.   Παράλληλα πρέπει να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτησης για τις προτεινόμενες προτάσεις της ελληνικής πλευράς.

Με τις δύο αναδιαρθρώσεις του ελληνικού χρέους που πραγματοποιήθηκαν τον  Μάρτιο και τον Δεκέμβριο του 2012 μεταβλήθηκε η διάρθρωση του χρέους. Πραγματοποιήθηκε μια τεράστια μεταφορά χρέους από τον ιδιωτικό τομέα σε ΕΚΤ, ΔΝΤ, κεντρικές τράπεζες και Κράτη. Σήμερα τα ομόλογα του ιδιωτικού τομέα ανέρχονται σε 32 δισ ευρώ περίπου το 1/9 αυτών που υπήρχαν πρίν το 2012. Αυτά τα αναφέρω για να γίνει αντιληπτό ότι η οποιαδήποτε αναδιάρθρωση πλέον δεν αφορά ομόλογα αλλά το μεγαλύτερο  ποσοστό καταγεγραμμένα χρέη.

Τα παραπάνω αποτελούν ένα μέρος του προβλήματος το άλλο μέρος έχει να κάνει με την κοινή διαπίστωση ότι το ελληνικό χρέος  είναι μη διαχειρίσιμο αν κρίνει κανείς από τα τοκοχρεωλύσια που πρέπει να αποπληρώνονται από τον προυπολογισμό. Δυστυχώς και οι δύο αναδιαρθρώσεις ήταν αναποτελεσματικές εφ’όσον το τελικό κόστος τους (νέα ομόλογα+κόστος ανακεφαλαιοποίησης τραπεζών, ασφαλιστικών ταμείων) ήταν μεγαλύτερο από το όφελος που προκάλεσαν και αυτό είναι το συμπέρασμα του συνόλου των ερευνητικών εργασιών.

Τα προηγούμενα προσφέρουν πολύτιμα συμπεράσματα για την διαμόρφωση των προτάσεων. Η χρονική επιμήκυνση χωρίς πρόσβαση στις αγορές δεν θα έχει κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα   στην ελάφρυνση του χρέους.

Για την ουσιαστική ελάφρυνση πρέπει να γίνει ένας συνδυασμός μερικής διαγραφής και συγκεκριμένων παρεμβάσεων όπως η αναδρομική μείωση του επιτοκίου δανεισμού από ΕΚΤ, κεντρικές τράπεζες και EFSF στο επίπεδο του euribor. H τιμή αγοράς πολλών απ αυτά τα ομόλογα που έχουν στην κατοχή σε πολλές περιπτώσεις ανέρχεται στο 65% της ονομαστικής αξίας.

Μείωση του επιπέδου των διακρατικών δανείων  στο επίπεδο του euribor.

Επαναγορά ομολόγων στις τρέχουσες τιμές και αποδόσεις από τα χρήματα των αποκρατικοποιήσεων.

Υλοποίηση της απόφασης του eurogroup (Φεβρ. 2012) για την επιστροφή των κερδών από τις κεντρικές τράπεζες και ΕΚΤ.

Όλα τα παραπάνω θα μπορούσαν να αποτελέσουν  μέρος των εθνικών προτάσεων για την βιωσιμότητα του χρέους   ή θα μπορούσαν να διατυπωθούν κάποιες άλλες προτάσεις. Σε καμμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να εκχωρήσουμε (όπως κάναμε στις δύο προηγούμενες περιπτώσεις) την αποκλειστική δυνατότητα διατύπωσης προτάσεων στους δανειστές μας.  Δεδομένου ότι η σημερινή μη βιωσιμότητα του χρέους είναι αποτέλεσμα σχεδιασμού και πολιτικών τόσο των ελληνικών κυβερνήσεων όσο και ΔΝΤ και ΕΚΤ.

Standard & Poor's

Μία νέα και μεγαλύτερη αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους είναι πιθανόν να συμβεί εντός της επομένης διετίας, σύμφωνα με δηλώσεις αξιωματούχου του Οίκου αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Standard & Poor's, την Τρίτη, ο οποίος πρόσθεσε ότι μια περαιτέρω υποβάθμιση του αξιόχρεου της Ελλάδας είναι "σχεδόν βέβαιη".

"Η αξιολόγηση φέρει αρνητική προοπτική, και είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι θα οδεύσει χαμηλότερα, καθώς, φυσικά, μια πραγματική αναδιάρθρωση χρέους βρίσκεται τώρα στο τραπέζι", είπε ο Ντέϊβιντ Μπίαρς, επικεφαλής του τμήματος κρατικών αξιολογήσεων της S&P, στη διάρκεια συνέντευξής του στο τηλεοπτικό δίκτυο CNBC.

Η Ελλάδα κατέστη στις 13 Ιουνίου η χώρα με τη χαμηλότερη αξιολόγηση παγκοσμίως, από την S&P.

"Έχουμε επίσης εκφράσει την εκτίμηση, και κατά το παρελθόν, ότι πιστεύουμε πως μια βραχυπρόθεσμη αναδιάρθρωση δεν είναι το τέλος της ιστορίας (αυτής). Μπορεί να υπάρξει και μια νέα και μεγαλύτερη αναδιάρθρωση αργότερα", σύμφωνα με τον ίδιο.

Ερωτηθείς σχετικά με το χρόνο αυτής της πιθανής νέας αναδιάρθρωσης, ο κ.Μπίαρς, είπε ότι "τούτο, μερικώς, εναπόκειται στην ελληνική πολιτική (σκηνή). Δεν θα μας εξέπληττε όμως εάν μια δεύτερη αναδιάρθρωση εξεταζόταν τα επόμενα ένα-δύο χρόνια".

Αναδημοσίευση από dailynews

Συνέπειες και Επιπτώσεις από την Επαναδιαπραγμάτευση του Χρέους

Η χρεοκοπία ή η αναδιάρθρωση του χρέους είναι κάτι που δεν σχετίζεται με ανεπτυγμένες οικονομίες μια και έχουν περάσει περισσότερο από 40 χρόνια από τότε που χρεοκόπησε οικονομία ‘δυτικού’ τύπου. Προβλήματα που συνδέονται  με την αξιοπιστία και το αξιόχρεο της οικονομίας αλλά και τα αποτελέσματα στο βιοτικό επίπεδο απομάκρυναν αυτή την λύση από τις ανεπτυγμένες οικονομίες. Βέβαια η συζήτηση για την αναδιάρθρωση των ελληνικών ομολόγων κορυφώνεται τον τελευταίο καιρό στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Οσο και αν  τελικά οι αγορές είναι εκείνες που θα  αποφασίσουν  τι θα γίνει   πιστεύω ότι οφείλουμε να εξαντλήσουμε τα ανάλογα μέτρα πολιτικής  προκειμένου  να αποφευχθεί. Και αυτό διότι μέχρι σήμερα και σχεδόν ένα χρόνο από την εφαρμογή του μνημονίου  η ελληνική οικονομία δεν έχει παρουσιάσει κάποια σοβαρά επιτεύγματα στον τομέα των μεταρρυθμίσεων και της δημοσιονομικής σταθεροποίησης. Ετσι η αναδιάρθρωση του χρέους, σε συνεννόηση ή όχι με τους δανειστές μας, δεν μπορεί να λειτουργήσει σαν εγγύηση ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα δεν θα επαναληφθεί και δεν θα ξεκινήσει έτσι ένας φαύλος κύκλος αναδιαρθρώσεων του ελληνικού χρέους. Από την άλλη μεριά το ελληνικό τραπεζικό σύστημα συνεχίζει να αποτελεί τον μεγάλο ασθενή της ελληνικής οικονομίας και τον μόνιμο κρατικοδίαιτο εταίρο. Εχοντας  στην κατοχή του ομόλογα τα οποία ανέρχονται στα 60 δις ευρώ και με την ασθενή κεφαλαιουχική του βάση είναι σίγουρο ότι δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας υποχρεωτικής ανακεφαλαιοποίησης και αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου. Παρόλο που μέχρι σήμερα  δεν έχουμε μια πραγματική εικόνα των τραπεζών η οποία να προέρχεται  από την πραγματοποίηση πραγματικών τέστ αντοχής, ενσωματώνοντας τις επισφάλειες και τις χρηματοπιστωτικές εξελίξεις είναι σχεδόν βέβαιο  ότι δεν θα μπορέσουν να επανέλθουν στις αγορές  προκαλώντας με αυτόν τρόπο προβλήματα ρευστότητας στην οικονομία. Πρέπει  να  σημειωθεί ότι τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο δύσκολα αν σκεφτεί κανείς  ότι σημαντικός αριθμός μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζικών ομίλων (UBI Banca, Intessa Sanpaolo, Commerzbank κ.α.) προτίθενται να αναζητήσουν από τις κεφαλαιαγορές κεφάλαια  έτσι ώστε να ενισχύσουν την κεφαλαιουχική τους βάση και να ανταποκριθούν στις προϋποθέσεις της Βασιλείας 3.

Τα προβλήματα του τραπεζικού συστήματος είναι πολύ πιθανόν να προκαλέσουν μια συστημική κρίση με την μαζική απόσυρση των καταθέσεων και την κατάρρευση τραπεζών. Γεγονός  που θα προκαλέσει τραπεζικό πανικό και θα εξασθενίσει ακόμα περισσότερο τις ελληνικής τράπεζες. Το όλο σκηνικό μοιάζει με παιχνίδι με την φωτιά διότι ο τραπεζικός πανικός μπορεί να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτες καταστάσεις στην ελληνική κοινωνία. Τα ασφαλιστικά ταμεία είναι μια άλλη παράμετρος που θα πλήξει η αναδιάρθρωση των ομολόγων μια και ένα σημαντικό μέρος των εισροών τους προέρχεται είτε από την ρευστοποίηση των ομολόγων είτε από τα κουπόνια.

Στην συνέχεια πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η ελληνική οικονομία χρηματοδοτεί ένα σημαντικό μέρος του δημοσιονομικού της ελλείμματος με δανειακά κεφάλαια από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Η αναδιάρθρωση του χρέους με οποιαδήποτε μορφή μπορεί να επιφέρει μια σημαντική χρονική απομάκρυνση της Ελληνικής Δημοκρατίας από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Ετσι στην περίπτωση της αναδιάρθρωσης του χρέους θα υποχρεωθεί η Ελληνική Κυβέρνηση να ισοσκελίσει άμεσα τον κρατικό προϋπολογισμό με οριζόντιες περικοπές ελαστικών και ανελαστικών δαπανών.

Πρέπει να τονιστεί ότι σημαντικό μέρος των παραπάνω συνεπειών εξαρτώνται από την σύνθεση του χρέους. Η περίπτωση του ελληνικού χρέους είναι ξεχωριστή διότι το 90%   είναι ομόλογα σταθερού επιτοκίου σε ευρώ και τα δάνεια έχουν συναφθεί σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο. Επίσης μεγάλο μέρος του χρέους είναι συγκεντρωμένο σε περιορισμένο αριθμό χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Όπως και έχει όμως γίνεται κατανοητό από τα παραπάνω ότι τα οφέλη της αναδιάρθρωσης του χρέους στην συγκεκριμένη στιγμή θα εξανεμιστούν πολύ σύντομα  και σύντομα επίσης τα spreads θα επανέλθουν στις 1000 μ.β. Θα έχουμε επανέλθει λοιπόν στην πρότερη κατάσταση, ίσως και σε χειρότερη, έχοντας όμως  πλήξει αμετάκλητα την αξιοπιστία της ελληνικής οικονομίας.

Μαθαίνοντας λάθος το μάθημα

H λύση της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο φαίνεται να είναι αναπόφευκτη.  Παρ’ όλες τις ηχηρές διαβεβαιώσεις για την αποφυγή της αναδιάρθρωσης του χρέους  οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και μας προσγειώνουν  σε μια διαφορετική  πραγματικότητα.

Φαίνεται έτσι να κλείνει ένας κύκλος πολιτικής και αντίστοιχων μέτρων και να ξεκινάει ένας άλλος οποίος θα έχει και μεγαλύτερη διάρκεια. Και επειδή θεωρείται αυτονόητο ότι  η αναδιάρθρωση του χρέους   θα συνοδευτεί με μια δέσμη ακόμα πιο σκληρών μέτρων θα ήταν χρήσιμο να δούμε τα μαθήματα από την  προηγούμενη  εμπειρία του τελευταίου δωδεκαμήνου.   

Με αυτό τον τρόπο επανέρχεται ο δημόσιος διάλογος στο σημείο που είχε ξεκινήσει λίγο πριν την  εφαρμογή του μνημονίου με δύο κεντρικά ερωτήματα,  αφενός με ποιο τρόπο θα υλοποιηθούν τα μέτρα και αφετέρου ποιες θα είναι οι διαθέσιμες πολιτικές για την τροφοδότηση της ανάπτυξης. Δεδομένου ότι όλες οι βασικές αναπτυξιακές  παράμετροι της ελληνικής οικονομίας   βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση απ’ ότι ξεκινήσαμε (spreads, επενδύσεις,  παραγωγικότητα, AEΠ, απασχόληση, ξένες άμεσες επενδύσεις) η απάντηση στο δεύτερο σκέλος γίνεται ακόμα πιο επιτακτική.